Wiele osób zastanawia się, czym dokładnie jest syndrom oszusta, co to za zjawisko i dlaczego dotyka nawet ekspertów. To wewnętrzne przekonanie, że nie zasługujemy na swoje osiągnięcia. Mimo twardych dowodów na naszą wiedzę, przypisujemy sukcesy zbiegom okoliczności, znajomościom albo tytanicznej pracy, która ma ukryć rzekome braki.
O czym dowiesz się w poniższym artykule?
- Czym dokładnie jest syndrom oszusta?
- Jakie są konkretne objawy zjawiska?
- Kiedy najczęściej pojawia się niepewność?
- Kogo dotyka ten problem?
Syndrom oszusta co to oznacza w praktyce?
Paraliżujący lęk przed zdemaskowaniem towarzyszy wielu osobom, które odnoszą sukcesy. Nie wynika on z braku wiedzy, lecz ze specyficznego stanu psychicznego. W psychologii termin ten opisuje mechanizm, w którym jednostka nie potrafi uwewnętrznić swoich sukcesów. Każda pochwała odbija się od niej jak od ściany. Jeśli słyszysz, że jesteś świetnym specjalistą, Twoim pierwszym odruchem bywa zaprzeczenie. Impostor syndrome to stan, który sprawia, że czujemy się jak aktorzy grający rolę mądrzejszych, niż jesteśmy w rzeczywistości. Często im więcej wiemy, tym bardziej zdajemy sobie sprawę z ogromu wiedzy, której jeszcze nie posiedliśmy.
Warto zauważyć, że zjawisko to nie wybiera. Cierpią na nie zarówno studenci, jak i dyrektorzy wielkich korporacji. Nawet znani artyści czy naukowcy przyznają, że często czują się jak naciągacze. Nie potrafią oni przyjąć do wiadomości, że ich pozycja wynika z talentu i lat wyrzeczeń. Zamiast tego żyją w ciągłym napięciu.
Przeczytaj również: Prokrastynacja a podświadomość – przestań odkładać życie na później
Syndrom oszusta – objawy
Jak sprawdzić, czy ten problem dotyczy właśnie Ciebie? Reakcje bywają różne, ale pewne schematy powtarzają się regularnie. Główne objawy syndromu oszusta obejmują przede wszystkim bagatelizowanie komplementów. Gdy ktoś chwali Twoją prezentację, odpowiadasz pewnie: „Każdy by to zrobił, wystarczyło wpisać dane w szablon”. Nie wierzysz w swoje możliwości.
Oto najczęstsze symptomy, które powinny wzbudzić Twoją czujność:
- Przekonanie, że oszukujesz otoczenie co do swoich kompetencji.
- Przypisywanie sukcesów czynnikom zewnętrznym (szczęście, przypadek, błąd rekrutera).
- Paniczny lęk przed tym, że ktoś odkryje Twoją rzekomą niekompetencję.
- Nadmierne przygotowywanie się do zadań, nawet tych prostych.
- Trudność w przyjmowaniu pochwał i szybkie przechodzenie nad nimi do porządku dziennego.
Innym sygnałem bywa pracoholizm. Osoby dotknięte tym problemem pracują znacznie więcej niż inni. Robią to, ponieważ boją się, że ich „prawdziwa” natura wyjdzie na jaw, jeśli choć na chwilę odpuszczą. Częstym przejawem jest też unikanie wyzwań z obawy przed porażką. Porażka byłaby przecież ostatecznym dowodem na bycie oszustem. Do tego dochodzi ciągłe porównywanie się z innymi. Zawsze widzisz kogoś, kto wydaje się bardziej błyskotliwy, szybszy czy profesjonalny i ignorujesz przy tym fakt, że ta osoba może mieć zupełnie inne doświadczenie.
Kiedy najczęściej czujemy się jak naciągacze?
Niepewność nie pojawia się bez przyczyny. Zazwyczaj uderza w momentach, które dla innych są powodem do dumy. Zamiast otwierać szampana, Ty zaczynasz analizować każdy swój błąd. Syndrom oszusta uaktywnia się w konkretnych sytuacjach życiowych.
Możesz to poczuć, gdy:
- Otrzymujesz awans lub nową, odpowiedzialną rolę w firmie.
- Rozpoczynasz nowy projekt w obszarze, którego jeszcze w pełni nie znasz.
- Musisz wystąpić publicznie lub zaprezentować wyniki swojej pracy przed zarządem.
- Otrzymujesz prestiżową nagrodę lub wyróżnienie branżowe.
- Znajdujesz się w grupie osób, które uważasz za wybitnie inteligentne.
Jak poradzić sobie z syndromem oszusta?
Walka z głęboko zakorzenionymi przekonaniami bywa trudna, gdy używamy tylko logiki. Możesz powtarzać sobie tysiąc razy, że jesteś dobry w tym, co robisz. Jeśli jednak Twoja podświadomość „wie” swoje, te słowa nie przyniosą rezultatu. Tutaj z pomocą przychodzi nowoczesna hipnoterapia. Współczesna nauka pokazuje, że zmiana na poziomie podświadomym jest najskuteczniejszą drogą do odzyskania pewności siebie.
Hipnoza na pewność siebie pozwala dotrzeć do tych zakamarków umysłu, w których ukryte są stare programy i lęki. Podczas sesji terapeuta pomaga Ci rozluźnić krytyczny filtr Twojego umysłu. Dzięki temu możliwe staje się przepisanie negatywnych schematów. Zamiast automatycznej myśli o byciu oszustem, zaczniesz naturalnie odczuwać dumę ze swoich dokonań. Praca z podświadomością usuwa emocjonalne blokady, które sprawiały, że syndrom oszusta wydawał się nie do pokonania.
Metoda ta jest bezpieczna i niezwykle relaksująca. Nie polega na utracie kontroli, lecz na uzyskaniu głębokiego wglądu w siebie. W stanie hipnozy łatwiej jest zaakceptować własne kompetencje i przestać szukać potwierdzenia swojej wartości na zewnątrz. Jeśli czujesz, że tradycyjne metody zawiodły, a lęk przed zdemaskowaniem wciąż podcina Ci skrzydła, spróbuj tego podejścia. Zasługujesz na to, by cieszyć się swoim sukcesem bez cienia wątpliwości.
Źródła:
- Clance, P. R., & Imes, S. A. (1978). „The imposter phenomenon in high achieving women: Dynamics and therapeutic intervention”
- Dr. Valerie Young, „The Secret Thoughts of Successful Women”
- Dr. David Spiegel (Stanford University) – Badania nad neurobiologią hipnozy
Elżbieta Hibowska
Psycholog, Psychotraumatolog, certyfikowana Hipnoterapeutka
Pomogłam setkom osób pokonać ograniczające schematy i uwolnić się od emocjonalnego ciężaru przeszłości.
